ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

1611

سفرنامه شاردن ( فارسى )

خطور نكرده بود كه شاه لحظاتى پيش از مرگ آن كلمات شوم و بيم‌انگيز بگويد . سپس آن دو به ملاقات صدر اعظم رفتند ، و به دستاويز آگاه كردن وى از مرگ شاه ، و توضيح دادن درباره آخرين داروهايى كه براى شاه تجويز كرده بودند ، به بحث در مسائل مهم پرداختند ، و دامنهء سخن را به انتخاب شاه نو كشاندند ، و گفتند صدر اعظم و وزيران بايد به ياد داشته باشند كه پادشاه در لحظات احتضار همه را به مسموم كردن خود متّهم كرد و گفت پسرى از خود به جاى گذاشته كه همهء آنان را خواهد كشت ، و به سخنان خود چنين ادامه دادند بىگمان سخنان شكوه آميز و انتقامجويانه شاه متوفى به گوش جانشينش مىرسد . بنابر اين اگر شاهزاده صفى پسر بزرگ شاه كه به سن رشد رسيده و خود را از لحاظ فكرى ورزيده و مستقل مىداند و به طبع فردى خودخواه و گستاخ و بىمحاباست جاى پدرش به تخت سلطنت برآيد جان همه به خطر مىافتد ، چنان‌كه همه مىدانيم در دو سال اخير پدرش سختگيريهاى رنج آورى نسبت به وى روا داشته ، و چون در اين مورد همه درباريان را گناهگار مىپندارد همين كه به سلطنت رسيد همه را مىكشد . بنابر اين واگذارى پادشاهى بدين شاهزادهء بدانديش و بدخواه كه جز نابودى بزرگان خيالى در سر ندارد خلاف عقل و منطق مىباشد . بدين سان آن دو ، صدر اعظم را همدل و هم راى و همزبان كردند كه حمزه - ميرزا را به پادشاهى بنشانند ، زيرا وجههء اين شاهزادهء نوباوه مىتوانست مايهء اميد و نويد بخش آبادانى كشور و آسايش مردم باشد . از روى ديگر همه درباريان و بزرگان كشور مىتوانستند بىهيچ نگرانى و به آسودگى خيال به خدمات خود ادامه دهند . افزون بر اين چون شاهزاده هنوز به كمال رشد نرسيده بود ادارهء مملكت دست كم مدت دوازده تا پانزده سال به عهدهء وزيران و درباريان محول مىشد . سخنان اين دو پزشك در صدر اعظم و وزير دوم تأثير بسيار بخشيد . اين دو با دو پزشك كاملا هم راى و همداستان شدند و تصميم كردند در اين كار تا رسيدن به مقصود همكارى كنند ، و به جاى پسر ارشد پسر كوچك را به تخت سلطنت بنشانند زيرا فناى خويش را در پادشاهى صفى كه شهزاده‌اى خودكامه و متكبر و سركش بود قطعى مىدانستند . آنان بر اين اعتقاد بودند كه وى با بىباكى و جسارتى كه سرشته با وجود اوست همين كه خويش را صاحب قدرت مطلق ديد اگر اين خيال در ذهنش خطور كند كه سران دولت وى را در نظر پدرش زشت جلوه داده‌اند ، تصميم حاد و